Een uniek beschermd landschap

Merksplas is bekend om zijn landloperskolonie. De kolonie dateert uit de periode van de Verenigde Nederlanden (1815-1830), toen landlopers en vagebonden gedwongen tewerkgesteld werden op de Grote Hoeve. Geleidelijk ontstond er een volledig justitiedorp met woningen voor cipiers en directie, een schooltje, slaapzalen, een kapel, werkplaatsen,..

Rondom deze gebouwen strekt zich een prachtig domein uit van 600 ha, uniek in Europa! Het landschap heeft een rastervormig drevenpatroon (in totaal meer dan 25 km) met een mooie afwisseling van open ruimten en bossen met hier en daar heide- en venrelicten. Het domein is bijna volledig omsloten door een ringgracht van 6,5 km lang en ca. 10 m breed. Sinds 1999 is dit landschap beschermd.

Vijf beschermde gebouwen

De vijf belangrijkste gebouwen op het domein zijn beschermd.

• De gevangenis: dit was het oorspronkelijk bedelaarstehuis.
• Het Centrum voor Illegalen: dit waren vroeger de slaapzalen.
• De Landloperskapel: deze kapel heeft bovenaan in de nok een prachtige ‘lichtstraat’. De gemeente Merksplas behaalde met deze ‘lichtstraat’ een nominatie in de Monumentenstrijd. De kapel is helemaal onderkelderd. Daar vind je nu het Gevangenismuseum.
• De Grote Hoeve: in deze hoeve werkten vroeger de landlopers en vagebonden.
• Het schooltje: hier gingen de kinderen van de cipiers naar school.    

Het gevangenismuseum, een boeiend verhaal

In de kelder van de kapel bevindt zich het Gevangenismuseum.

Dit museum vertelt je de geschiedenis van het Belgisch gevangeniswezen vanaf de middeleeuwen tot nu. Ook de landloperskolonies van de Noorderkempen komen ruimschoots aan bod. Aan de hand van taferelen, voorwerpen, foto’s, teksten en illustraties krijg je een beklijvend beeld van het leven achter de tralies, zowel vroeger als nu…

Een bezoek aan het Gevangenismuseum wordt dus een boeiende ervaring.

Meer info : www.gevangenismuseum.be

‘Straffeloos’ slenteren, wandelen en fietsen in Merksplas Kolonie

Terwijl je als toerist in volle vrijheid geniet van kabbelende beken, ruisende bladeren en zingende vogels, verblijven hier circa 1.000 mensen achter de tralies.    

Op het domein rond de strafinrichting kan je als een vagebond straffeloos slenteren, wandelen en fietsen, terwijl je in alle vrijheid geniet van de mooie, stille Kempense natuur.

Op het domein zijn meerdere uitgestippelde tochten.

• Vagebondjespad (wandelpad 5,8 km)
  Maak kennis met een aantal beschermde gebouwen, de visvijvers en de begraafplaats. Goed toegankelijke dreven en paden.
• Ontsnappingspad (wandelpad 11,2 km)
  Wandeling langs de ringgracht, de Grote Hoeve en de prachtige kapel. Grotendeels onverhard.
• Landlopersroute (fietsroute van 16/23/32/55 km)
• Kolonieroute (mountainbike)
  Het parcours loopt in twee lussen over de grondgebieden van Merksplas en Wortel. Door de variatie in het parcours biedt ze voor elke mountainbiker wat wils. Er is een rode route (28,7 km) en een groene route (21,6 km). De totale tocht is 50 km lang.

 

Meer lezen:

1891 Wet op landloperij en bedelarij

Bruno over Merksplas in de Monumentenstrijd

De Kolonie-mountainbikeroute op YouTube